Hakediş nasıl hazırlanır? Adım adım, örnek rakamlarla

Birim fiyatlı kamu yapım işlerinde yapılan işin bedeli geçici hakediş raporlarıyla ödenir. Geçici hakediş raporu yüklenicinin başvurusu üzerine her ayın ilk beş iş günü içinde düzenlenir.

Yüklenici başvurmazsa idare hakedişi tek taraflı düzenler. 1 Eylül 2025'ten sonra ilan edilen ihalelerde bunu aynı ay içinde yapmak zorundadır; daha önce ilan edilen ihalelerde en çok üç ay içinde yapabilir.

İşe başlandığından beri yapılan işler, yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici ya da vekiliyle birlikte ölçülür ve bulunan miktarlar hakediş raporuna geçirilir. Rapor, yüklenici ya da işbaşındaki vekili imzalamadan işleme konmaz.

Geçici hakediş kesin ödeme niteliğinde değildir ve kazanılmış hak sayılmaz. İş bitip geçici kabul yapıldıktan sonra kesin metraj ve hesaplarla kesin hakediş düzenlenir; orada geçici hakedişlerdeki rakamlara değil, kesin metrajda bulunan miktarlara bakılır.

Hakedişin en alttaki dayanağı metrajdır. Her imalat parçası bir satıra yazılır: adet, en, boy ve yükseklik çarpılarak satırın miktarı bulunur, düşülecek boşluklar eksi satırla girer.

Örnek işte 2. hakediş döneminde zemin katın kolon, kiriş ve döşemesi dökülmüş. Beton pozunun bu dönemki metrajı şöyle:

Yeşil defter her pozun işin başından bu yana toplam miktarını taşır. Bu dönemin metrajı, önceki hakedişlerin toplamının üstüne eklenir. Örnek işte 1. hakedişte radye temel için 115,320 m³ beton dökülmüştü.

Yapılan işler listesinde her pozun toplam miktarı teklif birim fiyatıyla çarpılır. Önceki hakedişteki miktar da aynı fiyatla çarpılır; fark bu hakedişin tutarıdır.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi'ndeki sıra şöyledir: her hakediş tutarından bir önceki hakediş tutarı çıkarılır, kalan tutara KDV eklenir; bulunan miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir.

Örnekte sözleşmede teminat kesintisi ve KDV dışında kesinti yok. Hangi kesintinin hangi oranla yapılacağını sözleşme ve yürürlükteki mevzuat belirler.

Ön kapak (Yapım İşleri Hakediş Raporu) işin künyesini taşır: işin adı, yüklenici, sözleşme bedeli ve tarihleri, avanslar, iş artışları ve süre uzatımları. Altında yüklenicinin, kontrol teşkilatının ve onay makamının imzaları bulunur. Bu hakedişin tutar hesabı ödeme icmali ve rapor sayfalarındadır.

Yüklenici ya da vekili bildirilen günde ölçüde hazır bulunmazsa yapı denetim görevlisi ölçüyü tek başına yapar ve raporu düzenler; yüklenicinin bu konudaki itirazı kabul edilmez. Yüklenici raporu bir hafta içinde imzalamazsa rapor idareye gönderilir ve imzalanana kadar hiçbir işlem yapılmadan bekler. Bu yüzden ölçü günü ve imza takvimi önceden konuşulmalıdır.

Hakediş raporu yüklenici ya da vekili tarafından imzalanıp idareye verildiği tarihten başlamak üzere en geç otuz gün içinde onaylanır, onaydan sonra otuz gün içinde tahakkuka bağlanır. Sözleşmede farklı bir süre yoksa tahakkuktan itibaren on beş gün içinde ödeme yapılır.

Bu süreler üst sınırdır ve her adım bir öncekinin bitmesinden sonra başlar. 1 Eylül 2025'ten sonra ilan edilen ihalelerde metin netleştirildi: tahakkuk süresi onay tarihini izleyen günden, ödeme süresi tahakkuk tarihinden başlar.

1 Eylül 2025'ten sonra ilan edilen ihalelerde yüklenici, geçici hakedişlere ya da imzadan sonra tahakkuka kadar raporda yapılan düzeltmelere itirazını en geç kesin hesapların idareye teslim edildiği tarihe kadar dilekçeyle bildirmek zorundadır. Daha önce ilan edilen ihalelerde bu konudaki eski hüküm 2023'te Danıştay kararıyla iptal edilmişti.

Hakediş hatalarının çoğu hesapta değil, rakamların bir belgeden ötekine elle taşınmasında olur.