Hakediş kesintileri nelerdir?
Hakedişten yapılan kesintiler üç yerden gelir: sözleşmede yazılı kesintiler, yüklenicinin borçları ve cezalar, kanunen alınan vergiler. Her birinin dayanağını ve ödeme icmalindeki yerini, vergi oranı vermeden anlatıyoruz.
Son güncelleme:
Kesintiler hangi sırayla yapılır
Yapım İşleri Genel Şartnamesi'ne göre her hakediş tutarından bir önceki hakediş tutarı çıkarılır ve kalan tutara KDV eklenir. Bulunan miktardan üç grup kesinti yapılır: sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar, kanunen alınması gereken vergiler.
Hangi kesintinin uygulanacağını ve oranını sözleşmeniz ile yürürlükteki mevzuat belirler. Aşağıda her grubun dayanağı var; vergi oranları her yıl değişebildiği için burada yazılmıyor.
Sözleşmeden gelen kesintiler
1 Eylül 2025'ten sonra ilan edilen ihalelerde Tip Sözleşme şöyle düzenliyor; daha önce ilan edilen ihalelerde sözleşmenizin aynı maddelerine bakın:
- Kesin hesap teminatı (birim fiyatlı işler): düzenlenen hakedişlerde yapılan iş tutarının %3'ü karşılığında teminat mektubu alınır. Yüklenici mektup vermezse yapılan iş tutarının %3'ü tutulur ve kesin hesaplar idarece onaylanmadıkça ödenmez. Sonradan mektup verilirse tutulan tutar yükleniciye ödenir.
- Geçici kabul noksanları teminatı (anahtar teslimi götürü bedel işler): her hakedişte yapılan iş tutarının %3'ü kadar teminat mektubu alınır ya da bu tutar tutulur. Geçici kabul onayından sonra, noksan varsa noksanlar tamamlandıktan sonra, otuz gün içinde iade edilir.
- Avans mahsubu: avans verilen işlerde her hakedişin sözleşme bedeline ait tutarına avans mahsup oranı uygulanır. Mahsup oranı, avans oranının %50 fazlasıdır.
Cezalar ve borçlar
Sözleşmeye aykırılıktan doğan cezalar ve yüklenicinin borçları da hakedişten kesilir:
- Gecikme cezası: iş süresinde bitirilmezse en az on gün süreli yazılı ihtarla, gecikilen her gün için ilk sözleşme bedelinin sözleşmede yazılı oranında ceza uygulanır. Bu oran onbinde üçten az, onbinde altıdan fazla olamaz. Cezalar hakediş ödemelerinden kesilir; hakediş yetmezse ayrıca tahsil edilir.
- Ceza üst sınırı: sözleşme kapsamında kesilen cezaların toplamı ilk sözleşme bedelinin %15'ini geçemez; geçerse kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilir.
- Teknik personel ve makine cezaları: sözleşmede yazılı teknik personel iş başında bulundurulmazsa günlük ceza, izleyen ilk hakedişten kesilir. Makine ve ekipman için ceza, sözleşmede öngörülmüşse uygulanır.
- Hatalı ve kusurlu işler: sorumluluğu yükleniciye ait hatalı, kusurlu ya da şartnameye uymayan işlerin bedeli, geçici hakedişlere girmiş olsa bile sonraki hakedişlerden, kesin hakedişten ya da teminattan kesilir.
- Nefaset bedeli: giderilmesi mümkün olmayan ama kullanıma engel olmayan kusurlar için kabul sırasında hakedişten ya da teminattan kesilir.
- SGK borçları: hakedişler, yüklenicinin Sosyal Güvenlik Kurumu'na idari para cezası, prim ve prime ilişkin borcu olmaması kaydıyla ödenir.
Vergiler
Kanunen alınan vergiler işin türüne ve süresine göre değişir:
- KDV ve KDV tevkifatı: hakediş tutarına KDV eklenir. Tevkifat uygulanan işlerde KDV'nin bir kısmını idare keser ve vergi sorumlusu olarak kendisi öder.
- Gelir ve kurumlar vergisi tevkifatı (stopaj): birden fazla takvim yılına yayılan inşaat ve onarma işlerinde, bu işleri yapanlara ödenen istihkak bedellerinden kesilir. Aynı takvim yılı içinde başlayıp biten işte bu kesinti yoktur.
- Damga vergisi: resmî dairelerin mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeleri, avans olarak yapılanlar dahil, nispi damga vergisine tabidir.
Örnek: kesintiler icmalde nasıl görünür
Örnek işin 2. hakedişinde yalnız kesin hesap teminatı var. Kendi sözleşmenizdeki kesintileri ücretsiz araçla deneyebilirsiniz.
| Satır | Tutar (TL) |
|---|---|
| Bu hakediş tutarı | 594.745,30 |
| (−) Teminat (örnek: yapılan iş tutarının %3'ü) | 17.842,36 |
| (+) KDV (örnek oran %20) | 118.949,06 |
| Yükleniciye ödenecek net tutar | 695.852,00 |
Kesintileri hakedişten hakedişe taşımak
Bir kesinti kaleminin bir hakedişte unutulması eksik kesintiye ve sonradan düzeltme gereğine yol açar. Hakediş Programı'nda kesinti kalemleri bir önceki hakedişten kopyalanarak açılır; oranı ya da tutarı siz belirlersiniz.
Sık sorulanlar
- Hakedişten hangi kesintiler yapılır?
- Sözleşmede yazılı kesintiler (kesin hesap ya da geçici kabul teminatı, avans mahsubu), cezalar ve borçlar (gecikme cezası, SGK borcu gibi) ve kanunen alınan vergiler (KDV tevkifatı, yıllara yaygın işlerde gelir ya da kurumlar vergisi tevkifatı, damga vergisi).
- Hakedişte teminat kesintisi yüzde kaçtır?
- 1 Eylül 2025'ten sonra ilan edilen ihalelerde Tip Sözleşme'ye göre her hakedişte yapılan iş tutarının %3'ü karşılığında teminat mektubu alınır; mektup verilmezse %3 tutulur. Birim fiyatlı işte kesin hesaplar onaylanınca, götürü bedel işte geçici kabul onayından sonra iade edilir. Daha önce ilan edilen ihalelerde sözleşmenizin ilgili maddesine bakın.
- Her hakedişten stopaj kesilir mi?
- Hayır. Gelir ve kurumlar vergisi tevkifatı birden fazla takvim yılına yayılan inşaat ve onarma işlerinde uygulanır; aynı yıl içinde başlayıp biten işte kesilmez.
- Gecikme cezası hakedişten kesilir mi?
- Evet. Gecikme cezaları ayrıca protesto çekmeye gerek olmadan hakediş ödemelerinden kesilir; hakediş yetmezse yükleniciden ayrıca tahsil edilir.
Dayanaklar
- Yapım İşleri Genel Şartnamesi m. 39/4-f (kesintilerin sırası), m. 24/2 (hatalı işlerin bedeli), m. 41/12 (nefaset)
- Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme (Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği Ek-7), Resmî Gazete 30.07.2025 sayı 32971 değişiklikleriyle: m. 13 (avans), m. 23.2 (teknik personel cezası), m. 25 (gecikme cezası), m. 30 (hakedişte %3 teminat)
- 5510 sayılı Kanun m. 90 (hakedişlerin SGK borcu olmaması kaydıyla ödenmesi)
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 42 ve m. 94/3 (yıllara yaygın inşaat işlerinde tevkifat)
- 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, (1) sayılı tablo IV/1-a
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m. 9 ve KDV Genel Uygulama Tebliği I/C-2.1 (kısmi tevkifat)
Bu yazı genel uygulamayı anlatır, hukuki görüş değildir. Somut bir işte sözleşmeniz ve yürürlükteki mevzuat esastır.
İlgili rehberler
- Ödeme İcmali Nedir? Hakedişte Kesintiler ve Net TutarÖdeme icmali, bu hakedişin tutarından başlayıp kesintiler ve KDV ile yükleniciye ödenecek net tutara inen sayfadır. Sırası Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nde tarif edilir.
- Avans ve Avans Mahsubu Nedir? Hakedişte Avans Kesintisi ÖrneğiSözleşmesinde öngörülmüşse yükleniciye teminat karşılığında avans verilir ve bu avans sonraki hakedişlerden kesilerek geri alınır. Avansın şartlarını, mahsup oranının nasıl bulunduğunu ve hakedişte nasıl kesildiğini örnekle anlatıyoruz.
- Hakediş Hesaplama Örneği: İki Hakedişlik Tam ÖrnekAynı işin birinci ve ikinci hakedişini yan yana hesaplıyoruz: yapılan işler, önceki hakedişin düşülmesi, kesinti, KDV ve net ödeme. Sonunda kümülatif kontrolle iki hakedişin birbirini tuttuğunu gösteriyoruz.
- Hakediş Nasıl Hazırlanır? Adım Adım Örnekli AnlatımGeçici hakediş, o güne kadar yapılan işin ölçülmesiyle başlar ve yükleniciye ödenecek net tutarla biter. Bir okul binası örneği üzerinden metrajdan ödeme icmaline kadar her adımı rakamlarıyla anlatıyoruz.