Yaklaşık maliyet nedir, nasıl hesaplanır?
Yaklaşık maliyet, bir yapım işi ihaleye çıkarılmadan önce idarece hesaplanan tahmini bedeldir. İhalenin sınırlarını ve sonraki bütün hesapların çerçevesini belirler.
Son güncelleme:
Ne işe yarar
Yaklaşık maliyet, idarenin "bu iş yaklaşık ne tutar" sorusuna ihaleden önce verdiği yanıttır. İhale usulünün belirlenmesinden tekliflerin değerlendirilmesine kadar birçok adım bu rakama dayanır.
Hakedişten farkı zamanıdır: yaklaşık maliyet işin başında, projeye dayanarak hesaplanır; hakediş ise iş yapıldıkça, gerçekleşen ölçüye dayanarak.
Hesabın adımları
Yaklaşık maliyet, metrajla birim fiyatın buluştuğu bir tablodur; adımlar hakedişe benzer ama girdi gerçekleşme değil projedir.
- Projeden her iş kalemi için miktar çıkarılır (keşif metrajı).
- Her kaleme uygun poz seçilir; pozun tarifi ile yapılacak imalat birebir örtüşmelidir.
- Pozun birim fiyatı, geçerli kurum listesinden alınır.
- Listede karşılığı olmayan imalatlar için özel poz tanımlanır ve analizi yapılır.
- Miktar ile birim fiyat çarpılıp kalem tutarları bulunur.
- Kalemler iş gruplarına göre icmalde toplanır ve yaklaşık maliyet ortaya çıkar.
Özel poz ne zaman gerekir
Kurum listelerinde her imalatın karşılığı bulunmaz. Listede olmayan bir imalat için özel poz tanımlanır: kendi tarifi, birimi ve analizi yazılır. Analiz, rayiçlerden kurulur ve nasıl bulunduğu gösterilebilir olmalıdır — özel pozun bedeli, dayanağı belgelenmediği sürece tartışmaya açıktır.
Hangi listenin fiyatı kullanılır
Kurumlar aynı yıl içinde birden çok liste yayımlayabiliyor. Hangi listenin geçerli olduğu ihale dokümanında ve sözleşmede belirtilir; yaklaşık maliyet ile hakedişin aynı dayanağı kullanması esastır. Farklı dönemlerin fiyatlarının karıştırılması, sonradan düzeltilmesi en zor hatalardan biridir.
Keşif özeti ve yaklaşık maliyet hesap cetveli örneği
Metrajdan çıkan miktarların birim fiyatlarla çarpıldığı bu tabloya keşif özeti de denir. Sütunları poz numarası, işin cinsi, birim, miktar, birim fiyat ve tutardır; en altta toplam bulunur. Keşif üç adımda hazırlanır: önce metraj yapılır, sonra her kalemin birim fiyatı seçilir, en son keşif özeti çıkarılır.
Örnek okul binası işinin yaklaşık maliyeti: her kalemin miktarı kurum birim fiyatıyla çarpılır, tutarlar toplanır. Analizli pozların birim fiyatı (beton, tuğla duvar) analizden gelir.
| Poz | Birim | Miktar | Birim fiyat | Tutar |
|---|---|---|---|---|
| ÖRN.01 kazı | m³ | 276,768 | 180,00 | 49.818,24 |
| ÖRN.02 beton | m³ | 238,306 | 3.754,69 | 894.765,16 |
| ÖRN.03 demir | ton | 14,5 | 38.500,00 | 558.250,00 |
| ÖRN.04 tuğla duvar | m² | 250,56 | 902,13 | 226.037,69 |
| ÖRN.05 sıva | m² | 520 | 310,00 | 161.200,00 |
| ÖRN.06 seramik | m² | 460 | 980,00 | 450.800,00 |
| ÖRN.07 boya | m² | 520 | 145,00 | 75.400,00 |
| Toplam | 2.416.271,09 |
Yaklaşık maliyet ve sınır değer
Yaklaşık maliyet ihalede bir kez daha kullanılır: hangi teklifin aşırı düşük sayılacağını belirleyen sınır değer, geçerli tekliflerin ortalamasının yaklaşık maliyete oranından hesaplanır. Yaklaşık maliyetin %120'sinin üzerindeki ve %40'ının altındaki teklifler bu hesaba girmez.
Sık sorulanlar
- Yaklaşık maliyet ile keşif aynı şey mi?
- Günlük dilde çoğu zaman aynı anlamda kullanılır. Keşif, işin miktar ve bedel dökümüdür; yaklaşık maliyet ise idarenin ihale öncesi hesapladığı toplam tahmini bedeldir.
- Yaklaşık maliyet ihalede açıklanır mı?
- İhale ilanında ve ihale dokümanında yer almaz, isteklilere önceden bildirilmez. Açık ihale usulünde ihale komisyonu, teklif zarfları açılmadan önce yaklaşık maliyeti açıklar; pazarlık usulünde ise son yazılı fiyat teklifleri alındığında açıklanır.
- Yaklaşık maliyet hakedişi bağlar mı?
- Doğrudan bağlamaz. Hakediş, sözleşme birim fiyatları ve gerçekleşen metrajla hesaplanır; yaklaşık maliyet işin başındaki tahmindir.
- Yaklaşık maliyet örneği Excel olarak var mı?
- Evet. Ücretsiz örnek yaklaşık maliyet dosyasında teklif cetveli, icmal, analizler ve rayiç listesi sekmeleri var; bu yazıdaki rakamlar o dosyayla aynı.
- Keşif özeti nedir, nasıl hazırlanır?
- Keşif özeti, metrajdan çıkan miktarların birim fiyatlarla çarpılıp toplandığı tablodur: poz numarası, işin cinsi, birim, miktar, birim fiyat ve tutar sütunları, altında toplam. Önce metraj yapılır, sonra her kalemin birim fiyatı seçilir, en son keşif özeti çıkarılır.
Dayanaklar
- Millî Eğitim Bakanlığı MEGEP, İnşaat Teknolojisi "Kazı Metrajı ve Keşfi" modülü: keşfin tanımı ve hazırlanması (s. 12) ve Tablo 2.4 Kazı Keşif Özeti (s. 34)
Bu yazı genel uygulamayı anlatır, hukuki görüş değildir. Somut bir işte sözleşmeniz ve yürürlükteki mevzuat esastır.
İlgili rehberler
- Sınır Değer Nedir, Nasıl Hesaplanır? Aşırı Düşük Teklif SorgusuYapım ihalelerinde sınır değer, hangi teklifin aşırı düşük sayılacağını belirleyen tutardır. Kamu İhale Genel Tebliği'ndeki formülü örnek rakamlarla adım adım hesaplıyor, sınır değerin altında kalan teklifin nasıl sorgulandığını anlatıyoruz.
- Birim Fiyat, Poz, Rayiç ve AnalizBu dört kavram hakediş ve yaklaşık maliyet hesabının sözlüğüdür ve sık karıştırılır. Aralarındaki ilişki bir kez oturduğunda, kurum listelerini okumak kolaylaşır.
- Birim Fiyat Analizi Nasıl Yapılır? Örnek Analiz HesabıBirim fiyat analizi, bir pozun birim fiyatını girdilerinden kurar: malzeme, işçilik ve makine miktarları birim fiyatlarıyla çarpılır, toplanır, kâr ve genel gider eklenir. Örnek bir beton analiziyle adım adım gösteriyoruz.
- Metraj Nedir, Nasıl Hesaplanır? Metraj Cetveli Nasıl DoldurulurMetraj, bir imalatın miktarının projeye ve sahadaki ölçüme dayanarak hesaplanmasıdır. Hakedişin de yaklaşık maliyetin de en alttaki dayanağıdır.
- Hakediş Nedir, Nasıl Hazırlanır?Hakediş, bir yapım işinde o güne kadar gerçekleşen imalatın bedelini belirleyen ve yükleniciye ödenmesini sağlayan belgedir. Metrajdan yeşil deftere, icmalden kesintilere kadar bütün adımlar birbirine bağlıdır.