Avans ve avans mahsubu nedir?
Sözleşmesinde öngörülmüşse yükleniciye teminat karşılığında avans verilir ve bu avans sonraki hakedişlerden kesilerek geri alınır. Avansın şartlarını, mahsup oranının nasıl bulunduğunu ve hakedişte nasıl kesildiğini örnekle anlatıyoruz.
Son güncelleme:
Avans ne zaman, ne için verilir
Avans verilip verilmeyeceği sözleşmede yazar. Verilecekse, yer teslimi yapıldıktan ve iş programı onaylandıktan sonra yüklenicinin yazılı isteği üzerine, avansla aynı tutarda teminat karşılığında ödenir.
Avans; şantiyenin kurulması, makine ve ekipmanın nakli, makine, ekipman, malzeme ve cihazların satın alınması gibi giderler içindir. Birim fiyatlı ve karma sözleşmelerde ihzarat malzemesinin temini de bu giderler arasındadır.
5018 sayılı Kanun'a göre yüklenicilere verilecek avans, sözleşmesinde belirtilmek şartıyla, yüklenme tutarının yüzde otuzunu geçemez. Sözleşmedeki oran bu sınırın içinde belirlenir.
Avans nasıl ödenir
Tip Sözleşme'deki kurallar:
- Avans bir defada ya da dilimler hâlinde, sözleşmede yazılı tarihlerde ödenir.
- Yüklenici avansın tümünü bir defada almak istemezse, ödenmesi kararlaştırılan yılın sonuna kadar parça parça isteyebilir. İstendiği tarihte verilecek avans, kalan işe ait sözleşme bedeli ile avans oranının çarpımını geçemez.
- Avansın öngörülenden geç ödenmesi yükleniciye süre uzatımı ya da tazminat hakkı vermez.
- Yüklenici başvurusunda avansı nereye harcayacağını bildirir ve harcadığını gösteren fatura ve belgeleri sözleşmede yazılı sürede idareye verir.
Avans mahsubu nasıl yapılır
Avans, hakedişlerden kesilerek geri alınır. Buna avans mahsubu denir:
- Mahsup oranı bulunur: avans oranının %50 fazlasıdır.
- Avansın verildiği tarihten itibaren her hakedişin sözleşme bedeline ait tutarına mahsup oranı uygulanır ve bulunan tutar hakedişten kesilir.
- Mahsup edilen tutar kadar avans teminatı iade edilir.
- Avanstan kalan varsa son geçici hakedişten, orana bakılmaksızın tamamı kesilir. Hakediş yetmezse yüklenici farkı otuz gün içinde nakden öder; ödemezse avans teminatı nakde çevrilir.
Örnek avans mahsubu
Örnek okul binası işinde sözleşme bedeli 2.450.000,00 TL. Sözleşmede avans oranı %20 olsaydı avans 490.000,00 TL, mahsup oranı %30 olurdu. İlk iki hakedişte mahsup şöyle işlerdi:
| Hakediş | Bu hakediş tutarı | Avans mahsubu | Kalan avans |
|---|---|---|---|
| 1 | 767.712,44 | 230.313,73 | 259.686,27 |
| 2 | 594.745,30 | 178.423,59 | 81.262,68 |
Avansın mahsup beklenmeden geri alındığı durumlar
İş programı aksarsa, avans şartlara uygun harcanmazsa ya da sözleşmede yazılı sürede işe başlanmazsa idare, mahsup edilmemiş avansı izleyen ilk hakedişten bir defada kesebilir; hakediş yetmezse avans teminatını nakde çevirebilir.
İş tasfiye edilirse yüklenici avanstan kalanı tasfiye kabul tarihinden itibaren otuz gün içinde nakden ödemek zorundadır. Avanslar başkasına temlik edilemez; avans teminatları haczedilemez.
Ön kapakta ve ödeme icmalinde avans
Hakedişin ön kapağında iki avans satırı bulunur: Verilen Avanslar Toplamı ve Mahsubu Yapılan Avansın Toplam Tutarı. Ödeme icmalinde ise avans mahsubu bir kesinti kalemidir.
Hakediş Programı'nda avans mahsubunu ödeme icmaline kesinti kalemi olarak ekler ve kalemi avans mahsubu olarak işaretlersiniz; oranını ya da tutarını siz girersiniz. Ön kapaktaki mahsup toplamı, bu ve önceki hakedişlerdeki işaretli kalemlerden kendiliğinden toplanır.
Sık sorulanlar
- Avans mahsup oranı nasıl bulunur?
- Avans oranının %50 fazlası alınır. Sözleşmede avans oranı %20 ise mahsup oranı %30'dur; her hakedişin sözleşme bedeline ait tutarına bu oran uygulanır.
- Avans en çok ne kadar olabilir?
- 5018 sayılı Kanun'a göre, sözleşmesinde belirtilmek şartıyla yüklenme tutarının yüzde otuzunu geçemez. Uygulanacak oran sözleşmede yazar.
- Avans teminatı ne zaman iade edilir?
- Mahsup edildikçe: her hakedişte mahsup edilen tutar kadar avans teminatı iade edilir.
- Avans son hakedişe kadar bitmezse ne olur?
- Kalan avans son geçici hakedişten tamamen kesilir. Hakediş yetmezse yüklenici farkı otuz gün içinde nakden öder; ödemezse avans teminatı nakde çevrilir.
Dayanaklar
- Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme (Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği Ek-7), Resmî Gazete 30.07.2025 sayı 32971 değişiklikleriyle: m. 13 (avans verilmesi şartları ve miktarı) ve dipnotu
- 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu m. 35 (ön ödeme)
Bu yazı genel uygulamayı anlatır, hukuki görüş değildir. Somut bir işte sözleşmeniz ve yürürlükteki mevzuat esastır.
İlgili rehberler
- Hakediş Kesintileri Nelerdir? Teminat, Avans, Stopaj, Damga VergisiHakedişten yapılan kesintiler üç yerden gelir: sözleşmede yazılı kesintiler, yüklenicinin borçları ve cezalar, kanunen alınan vergiler. Her birinin dayanağını ve ödeme icmalindeki yerini, vergi oranı vermeden anlatıyoruz.
- Ödeme İcmali Nedir? Hakedişte Kesintiler ve Net TutarÖdeme icmali, bu hakedişin tutarından başlayıp kesintiler ve KDV ile yükleniciye ödenecek net tutara inen sayfadır. Sırası Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nde tarif edilir.
- Hakediş Ön Kapağı Nasıl Doldurulur? Yapım İşleri Hakediş RaporuÖn kapak, hakediş dosyasının ilk sayfasıdır ve işin künyesini taşır: işin adı, yüklenici, sözleşme bedeli ve tarihleri, avanslar, iş artışları, süre uzatımları ve imzalar. Alan alan neyin yazıldığını örnekle anlatıyoruz.