İş artışı nedir, nasıl hesaplanır, hangi şartlarda yapılır?
Öngörülemeyen bir durum yüzünden işin artması zorunlu olursa, artan iş belirli şartlar ve oranlar içinde aynı yükleniciye yaptırılabilir. Şartları ve sınırları 4735 sayılı Kanun'un 24. maddesi belirler.
Son güncelleme:
Hangi şartlarda yapılır
Kanuna göre öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması hâlinde artışa konu iş, iki şartla aynı yükleniciye yaptırılabilir:
- Sözleşmeye esas proje içinde kalması.
- İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması.
Oran sınırları
Artış, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde yaptırılır ve şu oranları geçemez:
- Anahtar teslimi götürü bedel yapım işlerinde sözleşme bedelinin %10'u.
- Birim fiyat teklif alınarak ihale edilen işlerde sözleşme bedelinin %20'si.
- Birim fiyat sözleşmeyle yürütülen yapım işlerinde Cumhurbaşkanı bu oranı sözleşme bazında %40'a kadar artırabilir.
İş artışında ek kesin teminat
İş artışı olması hâlinde artış tutarının %6'sı oranında ek kesin teminat alınır. Ek kesin teminat teminat mektubu olarak verilirse süresi, kesin teminat mektubunun süresinden az olamaz.
İş artışı nasıl hesaplanır
İşin tamamlanması için gereken toplam tutar bulunur; sözleşme bedelini aşan kısım iş artışıdır. Bu kısım sözleşme bedeline bölünerek artış oranı çıkarılır ve kanundaki sınırla karşılaştırılır. Sınırın içinde kalıyorsa artış aynı yükleniciye yaptırılabilir ve artış tutarı üzerinden ek kesin teminat alınır.
| Adım | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Sözleşme bedeli | 2.000.000,00 | |
| İşin tamamlanması için gereken tutar | 2.300.000,00 | |
| İş artışı | 2.300.000 − 2.000.000 | 300.000,00 |
| Artış oranı | 300.000 ÷ 2.000.000 | %15 |
| Kanundaki sınır (birim fiyatlı iş) | %20 — artış yapılabilir | |
| Ek kesin teminat | 300.000 × %6 | 18.000,00 |
İş bu sınırlar içinde bitmiyorsa
İşin bu şartlar içinde tamamlanamayacağı anlaşılırsa artış yapılmaz, sözleşmenin hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Bu durumda da işin tamamının ihale dokümanına ve sözleşmeye uygun olarak yapılması zorunludur; Yapım İşleri Genel Şartnamesi'ne göre "işin tamamı", ilk sözleşme bedeline karşılık gelen iş miktarıdır.
İş eksilişi
İşin sözleşme bedelinin %80'inden düşük bir bedelle tamamlanacağı anlaşılırsa yüklenici işi bitirmek zorundadır. Bu durumda yükleniciye, gerçek giderleri ve kârı karşılığı olarak, sözleşme bedelinin %80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki farkın %5'i geçici kabul tarihindeki fiyatlarla ödenir.
| Adım | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Sözleşme bedeli | 2.000.000,00 | |
| Sözleşme bedelinin %80'i | 2.000.000 × %80 | 1.600.000,00 |
| Sözleşme fiyatlarıyla yapılan iş | 1.400.000,00 | |
| Fark | 1.600.000 − 1.400.000 | 200.000,00 |
| Yükleniciye ödenen | 200.000 × %5 | 10.000,00 |
Hakedişte iş artışını izlemek
İş artışı sözleşme bedeli üzerinden ölçülür; ama artış kalem kalem birikir. Hangi kalemin sözleşme miktarını ne kadar aştığını erken görmek, onay sürecini zamanında başlatmayı sağlar.
Hakediş Programı her pozun gerçekleşme oranını sözleşme miktarına göre gösterir ve sözleşme miktarı aşılan kalemleri işaretler; revize birim fiyat şartı oluşan kalemler ayrıca hesaplanır.
Sık sorulanlar
- İş artışı nasıl hesaplanır?
- İşin tamamlanması için gereken tutardan sözleşme bedeli çıkarılır; kalan iş artışıdır. Bu tutar sözleşme bedeline bölünerek oran bulunur ve sınırla karşılaştırılır: birim fiyatlı işte %20, anahtar teslimi götürü bedel işte %10. Örneğin 2.000.000 TL'lik birim fiyatlı işte 300.000 TL artış %15'tir ve sınırın içindedir.
- Birim fiyatlı işte iş artışı sınırı nedir?
- Sözleşme bedelinin %20'si. Birim fiyat sözleşmeyle yürütülen yapım işlerinde Cumhurbaşkanı bu oranı sözleşme bazında %40'a kadar artırabilir.
- Götürü bedel işte iş artışı yapılabilir mi?
- Anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde, şartlar sağlanırsa sözleşme bedelinin %10'una kadar.
- İş artışı ile revize birim fiyat aynı şey mi?
- Hayır. İş artışı sözleşmenin toplam bedelinin ne kadar büyüyebileceğini sınırlar; revize birim fiyat ise miktarı %20'den fazla artan tek bir kalemin aşan kısmının birim fiyatını düşürür.
- İş artışında ek teminat alınır mı?
- Evet. Artış tutarının %6'sı oranında ek kesin teminat alınır; mektup olarak verilirse süresi kesin teminat mektubunun süresinden az olamaz.
- İş artışında süre uzatımı da verilir mi?
- Evet. Yapım İşleri Genel Şartnamesi'ne göre öngörülemeyen durumlar yüzünden iş artışı zorunlu olduğunda, ilave işin gerektirdiği ek süre yükleniciye verilir. Kanundaki "süre hariç" ifadesi de bunu anlatır: artan iş, süre dışında sözleşmedeki hükümlerle yaptırılır.
Dayanaklar
- 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m. 24 (sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi)
- Yapım İşleri Genel Şartnamesi m. 21 (aynı konu; "işin tamamı" tanımı) ve m. 29/5 (iş artışında ek süre)
- 4735 sayılı Kanun m. 12 ve Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme m. 10.2 (ek kesin teminat)
Bu yazı genel uygulamayı anlatır, hukuki görüş değildir. Somut bir işte sözleşmeniz ve yürürlükteki mevzuat esastır.
İlgili rehberler
- Revize Birim Fiyat Nedir, Nasıl Hesaplanır? Formül ve ÖrnekBirim fiyatlı işte bir kalemin miktarı sözleşmedekinden %20'den fazla artar ve artışın tutarı sözleşme bedelinin %1'ini geçerse, %20'yi aşan kısım revize birim fiyattan ödenir. Şartları, formülü ve tebliğin kendi örneğini adım adım anlatıyoruz.
- Yeni Birim Fiyat Nasıl Belirlenir? Analiz Sırası, Kâr ve Üst SınırSözleşmede fiyatı olmayan bir iş çıktığında birim fiyat yükleniciyle birlikte, sırası belli analizlerle belirlenir. 1 Eylül 2025'ten sonra ilan edilen ihalelerde madde yeniden yazıldı; iki dönemi birlikte anlatıyoruz.
- Hakediş Nedir, Nasıl Hazırlanır?Hakediş, bir yapım işinde o güne kadar gerçekleşen imalatın bedelini belirleyen ve yükleniciye ödenmesini sağlayan belgedir. Metrajdan yeşil deftere, icmalden kesintilere kadar bütün adımlar birbirine bağlıdır.