Alt yüklenici (taşeron) nedir?
Kamu yapım işlerinde yüklenici, idarenin onayıyla işin bir bölümünü alt yükleniciye yaptırabilir. Kimlerin alt yüklenici olabileceğini, oran sınırlarını, sorumluluğu ve taşeron hakedişinin nasıl düzenlendiğini anlatıyoruz.
Son güncelleme:
Alt yüklenici kimdir
Yüklenicinin, üstlendiği işin bir bölümünü yaptırdığı gerçek ya da tüzel kişiye mevzuatta alt yüklenici denir; sahada taşeron adıyla anılır. Alt yüklenici idareyle değil yükleniciyle sözleşme yapar.
İşin tamamı alt yüklenicilere yaptırılamaz. Alt yüklenicilerin yaptığı işlerle ilgili sorumluluk, yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Kim alt yüklenici olamaz
Genel Şartname şu kişilerin alt yüklenici olamayacağını söyler:
- Kamu İhale Kanunu uyarınca ihale dışı bırakılacak olanlar, ihaleye katılamayacak olanlar ve ihalelere katılmaktan yasaklı olanlar.
- Aynı işin ihalesine teklif veren istekliler ve ön yeterlik ya da yeterlik değerlendirmesinde yeterli bulunanlar.
- Yüklenici ortak girişimse, ortak girişimin ortakları.
Oran sınırları
İhale dokümanında işin niteliği ya da teknik zorunluluk nedeniyle farklı oranlar belirlenmemişse iki sınır uygulanır:
- Tek bir alt yükleniciye yaptırılacak iş bölümlerinin toplam bedeli sözleşme bedelinin %30'unu geçemez.
- Alt yüklenicilere yaptırılacak işlerin toplam bedeli sözleşme bedelinin %50'sini geçemez.
Onay ve sözleşme
Alt yüklenici idarenin onayıyla çalıştırılır. İdarece onaylanmayan alt yüklenici hiçbir şekilde iş yerinde çalışamaz. İhale dokümanında alt yüklenici listesinin sözleşmeden önce onaya sunulması istenmişse idare kararını on beş gün içinde bildirir.
Yüklenici, onaylanan alt yüklenicilerle bunlar işe başlamadan önce sözleşme yapar ve bir örneğini idareye verir. Alt yüklenicinin ya da ona verilen iş kısmının sonradan değiştirilmesi de idarenin iznine bağlıdır.
İdare, alt yüklenicinin yaptığı işi sözleşmeye uygun bulmazsa alt yüklenicinin değiştirilmesini ya da o iş bölümünün yüklenicinin kendisi tarafından yapılmasını her zaman isteyebilir.
Sorumluluk
Alt yüklenicilerin yaptığı bütün işlerden idareye karşı yüklenici sorumludur; alt yüklenicinin idarece onaylanmış olması bu sorumluluğu değiştirmez.
Yüklenici ve alt yükleniciler, işin fen ve sanat kurallarına uygun yapılmamasından, hileli malzeme kullanılmasından ve benzeri nedenlerden doğan zarardan, işe başlama tarihinden kesin kabule kadar ve kesin kabul onay tarihinden itibaren on beş yıl süreyle birlikte (müteselsilen) sorumludur.
Taşeron hakedişi
Taşeronun yaptığı işin bedeli, yükleniciyle taşeron arasındaki sözleşmeye göre düzenlenen hakedişlerle ödenir: birim fiyatlar, kesintiler ve ödeme dönemi o sözleşmede yazar. Hesabın mantığı idare hakedişiyle aynıdır: metraj, toplam miktar, birim fiyatla çarpım, önceki hakedişin düşülmesi ve kesintiler.
İhale dokümanında düzenlenmişse idare alt yüklenicilere doğrudan ödeme de yapabilir.
Hakediş Programı'nda proje türü Taşeron Hakedişi seçildiğinde ekranlardaki ve Excel'deki taraf adları ile imza blokları taşerona göre değişir; hesap aynı kalır.
Sık sorulanlar
- Alt yüklenici ile taşeron aynı şey mi?
- Kamu ihale mevzuatı alt yüklenici der; sahada aynı kişiye taşeron denir. İkisi de yüklenicinin, işin bir bölümünü yaptırdığı kişidir.
- Kamu işinde işin ne kadarı taşerona verilebilir?
- İhale dokümanında farklı oran yoksa tek bir alt yükleniciye sözleşme bedelinin en çok %30'u, alt yüklenicilerin tamamına en çok %50'si. İşin tamamı alt yüklenicilere yaptırılamaz.
- Taşeron çalıştırmak için idareden izin gerekir mi?
- Evet. Alt yüklenici idarenin onayıyla çalıştırılır; onaylanmayan alt yüklenici iş yerinde çalışamaz. Yüklenici, onaylanan alt yükleniciyle yaptığı sözleşmenin bir örneğini idareye verir.
- Taşeronun yaptığı hatadan kim sorumlu?
- İdareye karşı yüklenici sorumludur. Yapının fen ve sanat kurallarına aykırı yapılmasından doğan zarardan ise yüklenici ve alt yüklenici kesin kabulden sonra on beş yıl birlikte sorumludur.
Dayanaklar
- Yapım İşleri Genel Şartnamesi m. 20 (alt yüklenicilerin çalıştırılması ve sorumlulukları)
- Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme m. 15 (alt yükleniciler)
- 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m. 30 (yapım işlerinde yüklenicilerin ve alt yüklenicilerin sorumluluğu)
Bu yazı genel uygulamayı anlatır, hukuki görüş değildir. Somut bir işte sözleşmeniz ve yürürlükteki mevzuat esastır.
İlgili rehberler
- Hakediş Nedir, Nasıl Hazırlanır?Hakediş, bir yapım işinde o güne kadar gerçekleşen imalatın bedelini belirleyen ve yükleniciye ödenmesini sağlayan belgedir. Metrajdan yeşil deftere, icmalden kesintilere kadar bütün adımlar birbirine bağlıdır.
- Hakediş Kesintileri Nelerdir? Teminat, Avans, Stopaj, Damga VergisiHakedişten yapılan kesintiler üç yerden gelir: sözleşmede yazılı kesintiler, yüklenicinin borçları ve cezalar, kanunen alınan vergiler. Her birinin dayanağını ve ödeme icmalindeki yerini, vergi oranı vermeden anlatıyoruz.
- Geçici Kabul ve Kesin Kabul Nedir? Süreç, Teminat Süresi ve İadeİş bitince yüklenici geçici kabul için başvurur; geçici kabul ile kesin kabul arasındaki süre teminat süresidir. Ön incelemeyi, kabul komisyonunu, eksiklerin nasıl giderildiğini ve kesin teminatın ne zaman iade edildiğini Yapım İşleri Genel Şartnamesi'ne göre anlatıyoruz.